Toekomst van onze parochiekerken in Wortegem-Petegem

De eeuwenlange aanwezigheid van de rooms-katholieke kerk heeft een duidelijke stempel gedrukt op de Vlaamse regio. Door de toenemende ontkerkelijking is het evenwicht tussen het aanbod van parochiekerken en het gebruik ervan verstoord. Wij worden nu geconfronteerd met de uitdaging om de toekomst van de parochiekerken in Vlaanderen te vrijwaren en financieel haalbaar te houden.

Op 24 juni 2011 keurde de Vlaamse Regering een conceptnota over de toekomst van de Vlaamse parochiekerk goed. De toenmalige minister van binnenlands bestuur, de heer Geert Bourgeois, schreef in september 2011 daarom een brief aan alle Vlaamse gemeentebesturen, kerkfabrieken en centrale kerkbesturen om aandacht te vragen voor de ontwikkeling van een langetermijnvisie op de parochiekerken. Het is onmogelijk om dit centralistisch te benaderen. Enkel in een lokale dialoog met alle betrokkenen (ook de kerkelijke overheid) kunnen werkbare oplossingen gevonden worden. De uitgeschreven en door alle partijen gedragen toekomstvisie dient te worden opgenomen in een parochiekerkenplan of kerkenbeleidsplan.

In het bisdom Gent werden vanuit kerkelijke zijde al heel wat stappen gezet met de hervorming van de dekenaten en parochies. Concreet voor onze regio werd het nieuwe dekenaat Oudenaarde decretaal opgericht op 15 augustus 2016 als één van de tien nieuwe dekenaten van het bisdom Gent. Het omvat de vier oude dekenaten (Oudenaarde, Ronse, Kruishoutem, Horebeke) en zal uit vijf nieuwe parochies bestaan. Het voormalige dekenaat Kruishoutem wordt zo één nieuwe parochie (drie gemeenten: Kruishoutem, Wortegem-Petegem, Zingem) met zetel te Kruishoutem.

De St.-Eligiuskerk te Kruishoutem (centrale parochiekerk), de St.-Martinuskerk te Petegem (bijkerk) en de St.-Bavokerk te Zingem (bijkerk) zijn binnen de nieuwe parochie in Kruishoutem, Wortegem-Petegem en Zingem drie liturgische kerken die exclusief voorbehouden blijven voor de katholieke eredienst voor onbepaalde tijd. De andere kerken zijn vanaf 1 juli 2017 vatbaar voor nevenbestemming of herbestemming op vraag van de overheid. Het bisdom staat open voor het ontwijden van kerken. Dit staat te lezen in het goedgekeurd parochiaal kerkenplan, dat werd opgemaakt conform de kerkelijke beleidslijnen. Dit plan dient de basis te zijn voor het kerkenbeleidsplan dat gedragen wordt door de gemeente en kerkfabrieken.

Hiernaast is er ook nood aan een kerkenbeheersplan voor de als monument beschermde kerkgebouwen. Dit plan heeft een geldigheid van 20 jaar en vormt de basis om in de toekomst in aanmerking te komen voor subsidiëring bij restauratiewerken. De nieuwe regelgeving die vanaf 1 januari 2015 in voege is, bepaalt dat je voor beschermde kerken nog een erfgoedpremie kan krijgen (van het Agentschap Onroerend Erfgoed), op voorwaarde dat er een goedgekeurd beheersplan én kerkenbeleidsplan is om aanspraak te kunnen maken op maximale subsidiëring tot 80%. Niet-beschermde kerken die nog gebouw van de eredienst zijn, kunnen via het Agentschap Binnenlands Bestuur een subsidie krijgen van 30%. Als deze niet-beschermde gebouwen onttrokken worden aan de eredienst, zijn geen Vlaamse subsidies meer mogelijk. In Wortegem-Petegem hebben we drie beschermde kerken (St.-Maurus Elsegem, St.-Pietersstoel Moregem en St.-Martinus Petegem) en twee niet-beschermde kerken (St.-Amandus Ooike en OLV-Geboorte Wortegem). Afhankelijk van hun nieuwe bestemming kan de (nieuwe) eigenaar al dan niet meer gesubsidieerd worden door de Vlaamse Regering.

Nu er voor onze parochie(s) een parochiaal kerkenplan voorhanden is, kan er dus voluit van start gegaan worden met de opmaak van het kerkenbeleidsplan dat goedgekeurd wordt door de kerkelijke partners en de gemeente. Na overleg met het centraal kerkbestuur en de respectievelijke kerkfabrieken besliste het college van burgemeester en schepenen om dit proces te laten begeleiden door het Centrum voor Religieuze Kunst en Cultuur (CRKC). Daarbij worden drie centrale vragen gesteld:

  • Welke kerken worden nog voorbehouden voor occasionele vieringen?
  • Welke kunnen openblijven gecombineerd met een nevenbestemming?
  • Welke kerken gaan we effectief herbestemmen?

Het CRKC volgt hiervoor een stappenplan dat vooraf met alle partijen wordt doorgenomen:

  • Intakevergadering
  • Algemeen infomoment
  • Samenstellen kerkelijke en burgerlijke werkgroep
  • Opmaak gedetailleerd portret per kerk
  • Kerkelijke en burgerlijke werkgroep maken visienota op
  • Visie van kerkelijke werkgroep en burgerlijke werkgroep in overleg herwerken tot gezamenlijke visie
  • Publieke infoavond
  • Afwerken finaal kerkenbeleidsplan
  • Consulteren bisdom i.k.v. goedkeuring kerkenbeleidsplan
  • Kerkenbeleidsplan omzetten in gemeenteraadsbesluit.

Op moment van publicatie van deze tekst zal een algemeen infomoment over het proces van het opstellen van een kerkenbeleidsplan voor onze gemeente reeds plaats gevonden hebben op 19 december 2016. Naast de leden van de burgerlijke werkgroep en geïnteresseerde leden van de gemeenteraad, waren ook de verschillende kerkfabrieken en parochieploegen vertegenwoordigd.

In de loop van januari zal de samenstelling van een burgerlijke en kerkelijke werkgroep definitief worden vastgelegd. In het voorjaar van 2017 zullen in verschillende stappen de verschillende partners verder worden geïnformeerd en gehoord. Een gezamenlijke stuurgroep tracht, ook na het horen van de brede bevolking, te komen tot een finaal goed te keuren ontwerp van plan in de zomer van 2017. De basissamenstelling van de kerkelijke en burgerlijke werkgroep met vermelding van de diverse contactpersonen, volgens het stappenplan van CRKC, is als volgt:

Kerkelijke werkgroep

  • Voorzitter Centraal Kerkbestuur, mevr. Leen Baert
  • Vertegenwoordiging van de 5 kerkfabrieken:
    - St.-Maurus Elsegem: dhr. Alban Opsommer
    - St.-Pietersstoel Moregem: dhr. Herman De Quick
    - St.-Martinus Petegem: dhr. André Ottevaere
    - St.-Amandus Ooike: mevr. Chantal Van De Putte
    - OLV-Geboorte Wortegem: dhr. Gilbert Moerman
  • Vertegenwoordiging van de werkzame parochieploegen, mevr. Viviane Dommelaere
  • Dienstdoende pastoor Andy Raes
  • Dienstdoende deken of afgevaardigde van het bisdom

Burgerlijke werkgroep

  • Burgemeester, dhr. Luc Vander Meeren
  • Schepenen van patrimonium (dhr. Luc Vander Meeren), erediensten en financiën, dhr. Maarten Van Tieghem
  • Vertegenwoordiging per gemeenteraadsfractie: dhr. Koen Desloovere (Open VLD), dhr. Gert Van Driessche (NV-A) en dhr. Pascal Van Merhaeghe (CD&V)
  • Gemeentesecretaris, mevr. An Buysschaert
  • Bevoegd ambtenaar, mevr. Hilde De Poortere

Mocht u als geïnteresseerde inwoners vragen, opmerkingen of suggesties hebben, kan u bij de contactpersonen van de werkgroepen terecht.
Later in het voorjaar van 2017 zal ook een Open Avond gehouden worden, waarbij feedback kan gegeven worden op het ontwerp van het kerkenbeleidsplan